Genel bakış
Ders sistemi kısaca nasıl ilerliyor?
Bu rehber Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve MEB'in kademeli uygulama takvimi esas alınarak hazırlandı. Her ünitede yalnız konu adlarını değil, temel kavramları, bağıntıları, günlük yaşam bağlantılarını, sık yapılan hataları ve sınav ilişkisini okuyabilirsiniz.
Okuma rotası
Bu sayfada ne öğreneceksin?
- 11. sınıf fizik ünitelerinin kapsamını ve birbirleriyle ilişkisini görmek
- Her konu için bilinmesi gereken kavram ve bağıntıları ayırt etmek
- Sık yapılan kavram hatalarını fark ederek daha güvenli soru çözmek
- İlgili ayrıntılı ünite anlatımına doğrudan ulaşmak
Doğru eşleşme
Bu çalışma kimler için uygun?
- 11. sınıfta okul derslerini düzenli takip eden öğrenciler
- Yazılı öncesinde ünite kapsamını ve temel kavramları tekrar etmek isteyenler
- TYT/AYT hazırlığında lise konularındaki eksiğinin hangi ünitede olduğunu belirlemek isteyenler
Makale bölümü 01
2026-2027 müfredat durumu
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: 2026-2027 eğitim öğretim yılında uygulanmaya başlıyor.
Yeni 11. sınıf programı Newton mekaniği, kapsamlı elektromanyetizma, yeni malzemeler ve optiği dört ana ünite altında toplar.
Müfredatın uygulanma yılı kademeli olarak değişebildiği için okulunuzun yıllık planı ve MEB duyuruları da kontrol edilmelidir. Bu sayfadaki kapsam 15 Temmuz 2026 tarihinde resmî kaynaklarla karşılaştırılmıştır.
- Programdaki toplam süre: 144 ders saati
- Ana ünite sayısı: 4
- Her ünite için bağımsız, ayrıntılı konu anlatımı bağlantısı bulunur.
Makale bölümü 02
Kuvvet ve Hareket
Newton yasaları, serbest cisim diyagramları, sürtünme, limit hız ve çembersel hareket bu ünitede birlikte ele alınır. Kuvvetleri doğru çizmek ve net kuvveti hareketle ilişkilendirmek ana beceridir.
Newton'un hareket yasaları: Eylemsizlik yasası net kuvvet sıfırken hareket durumunun korunduğunu; ikinci yasa net kuvvetin ivme oluşturduğunu; etki-tepki yasası ise etkileşen iki cismin birbirine eşit büyüklükte zıt yönlü kuvvet uyguladığını söyler.
Serbest cisim diyagramları: Serbest cisim diyagramı yalnız seçilen cisme dışarıdan etki eden kuvvetleri gösterir. Normal, gerilme, sürtünme, ağırlık ve uygulanan kuvvetler eksenlere ayrıldıktan sonra Newton denklemleri her eksen için ayrı kurulur.
Statik ve kinetik sürtünme: Statik sürtünme cisim kaymadan önce gerekli değere kadar uyum sağlar; her zaman μ_sN değildir. Kayma başladığında kinetik sürtünme yaklaşık μ_kN ile modellenir ve çoğu yüzey çifti için μ_s, μ_k'dan büyüktür.
Akışkan direnci ve limit hız: Hava veya sıvı direnci hızla artar. Düşen cisimde direnç ve kaldırma etkilerinin toplamı ağırlığı dengelediğinde net kuvvet ve ivme sıfır olur; cisim sabit limit hızla ilerler.
Düzgün çembersel hareket: Süratin sabit olduğu çembersel harekette hızın yönü sürekli değiştiği için merkezcil ivme vardır. Merkezcil kuvvet yeni bir kuvvet türü değil, merkeze doğru net kuvvetin adıdır; ip gerilmesi, sürtünme, yer çekimi veya normal kuvvet bu rolü üstlenebilir.
Çalışma önerisi: Her dinamik sorusuna serbest cisim diyagramıyla başlayın. Denklem hatalarının çoğu cebirden değil, eksik veya fazla kuvvet çizmekten kaynaklanır.
Sınav bağlantısı: Newton yasaları, sürtünme ve çembersel hareket AYT'nin yüksek bağlantılı mekanik sorularının temelidir.
- Önerilen süre: 46 ders saati
- Öğrenme çıktısı sayısı: 7
- Net kuvvet sıfır ile kuvvet yok durumunu ayırmak
- Kütle ile ağırlığı ayırmak
- Etki-tepki kuvvetlerinin farklı cisimlere etki ettiğini göstermek
- Sistemi ve incelenen cismi belirlemek
- Hareket yönüne değil kuvvetin gerçek yönüne göre ok çizmek
- Bileşenleri kuvvet listesine ikinci kez eklememek
- Statik sürtünmeyi otomatik en büyük değer almamak
- Sürtünme yönünü göreli kayma eğiliminden belirlemek
- Ayrıntılı anlatım: /fizik-konulari/11-sinif-kuvvet-ve-hareket
Makale bölümü 03
Elektrik ve Manyetizma
Elektriksel kuvvet ve alan ile başlayan ünite; manyetik alan, akımın manyetik etkisi, indüksiyon, motor-jeneratör ve transformatöre uzanır. Alanların yönünü belirlemek ve enerji dönüşümünü açıklamak ortak eksendir.
Coulomb kuvveti ve elektrik alan: Noktasal yükler arasındaki elektriksel kuvvet yüklerin çarpımıyla doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Elektrik alan, uzaydaki bir noktaya konan pozitif deneme yükünün birim yük başına göreceği kuvvetle tanımlanır ve kaynak yüklerin vektörel katkılarının toplamıdır.
İletkenler, elektrostatik denge ve Faraday kafesi: Elektrostatik dengedeki iletkenin içinde elektrik alan sıfır, fazla yük yüzeydedir. Kapalı iletken yüzey dış elektrik alanın iç bölgeye etkisini azaltır; Faraday kafesi yıldırım koruması, kablo ekranlama ve hassas ölçümlerde kullanılır.
Mıknatıslar ve akımın manyetik alanı: Manyetik alan çizgileri kapalı eğrilerdir; dışarıda kuzeyden güneye yönelir. Akım geçen düz tel ve akım makarası çevresinde manyetik alan oluşur; yön sağ el kuralıyla, büyüklük akım ve geometrik değişkenlerle belirlenir.
Manyetik kuvvet: Manyetik alandaki hareketli yüke etki eden kuvvet hız ve alana diktir; bu nedenle tek başına parçacığın süratini değil yönünü değiştirir. Akım taşıyan teldeki kuvvet motorların dönme torkunun temelini oluşturur.
Manyetik akı ve elektromanyetik indüksiyon: Bir yüzeyden geçen manyetik alanın ölçüsü manyetik akıdır. Akı zamanla değiştiğinde devrede indüksiyon emk'sı oluşur; Lenz yasası indüksiyon akımının değişime karşı koyacak yönde olduğunu belirler ve enerji korunumunu yansıtır.
Motor, jeneratör ve alternatif akım: Motor elektrik enerjisini mekanik enerjiye, jeneratör mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürür. Alternatif akımın yönü ve büyüklüğü periyodik değişir; elektrik şebekesinde gerilim dönüşümüne uygun olması iletim açısından önemlidir.
Transformatörler ve enerji iletimi: Transformatör değişen manyetik akı yoluyla alternatif gerilimi yükseltir veya düşürür. İdeal durumda güç korunur; gerilim yükseltilince aynı güç için akım azalır ve iletim hatlarındaki I²R kaybı küçülür.
Çalışma önerisi: Elektrik-manyetizma sorularında önce alanı oluşturan kaynağı, sonra alandaki cismin yük/akım yönünü ayrı çizimlerle gösterin. Yön kurallarını son aşamada uygulayın.
Sınav bağlantısı: Elektrik alan, manyetik kuvvet, indüksiyon, alternatif akım ve transformatör AYT fizik kapsamının ana bloklarından biridir.
- Önerilen süre: 46 ders saati
- Öğrenme çıktısı sayısı: 13
- Kuvvet ve alan yönünü yük işaretinden belirlemek
- Süperpozisyonu vektörel uygulamak
- Alan ile elektriksel kuvveti aynı büyüklük sanmamak
- İletken içi alan ile yüzeydeki alanı ayırmak
- Sivri uçlarda yük yoğunluğunun artmasını açıklamak
- Kafes etkisinin sınırlarını frekans ve açıklıkla ilişkilendirmek
- Manyetik alan çizgilerinin kesişmediğini bilmek
- Sağ el kuralını akım yönüne göre uygulamak
- Ayrıntılı anlatım: /fizik-konulari/11-sinif-elektrik-ve-manyetizma
Makale bölümü 04
Madde ve Doğası
Yarı iletken ve süper iletken malzemelerin özellikleri, kullanım alanları ve teknoloji açısından önemi araştırılır. Ünite, klasik iletken-yalıtkan ayrımının ötesine geçerek malzeme fiziğine giriş yapar.
Yarı iletkenler: Yarı iletkenlerin iletkenliği sıcaklık, ışık, katkılama ve elektrik alan gibi etkenlerle kontrol edilebilir. Diyot, transistör, sensör, güneş hücresi ve mikroişlemciler bu yönetilebilir davranıştan yararlanır.
Süper iletkenler: Bazı malzemelerin kritik sıcaklığın altında elektrik direnci ölçülemeyecek kadar küçülür ve manyetik alanı dışlama davranışı belirginleşir. Güçlü mıknatıslar, parçacık hızlandırıcıları, manyetik görüntüleme ve kayıpsız iletim araştırmaları süper iletkenlerden yararlanır.
Çalışma önerisi: Bu ünitede tanımdan çok kullanım zinciri kurun: malzeme özelliği → devre davranışı → gerçek cihaz. Her teknoloji için bu üç basamağı açıklayın.
Sınav bağlantısı: Yeni programda malzeme okuryazarlığı olarak öne çıkar; yarı iletken ve süper iletken uygulamaları AYT modern fizik bağlamına da destek verir.
- Önerilen süre: 10 ders saati
- Öğrenme çıktısı sayısı: 2
- İletken, yalıtkan ve yarı iletkeni enerji taşıyıcıları açısından karşılaştırmak
- Katkılamanın iletkenliği nasıl değiştirdiğini kavramsal açıklamak
- Diyotun tek yönlü davranışını devre örneğiyle göstermek
- Sıfıra yakın direnç ile yüksek iletkenliği ayırmak
- Kritik sıcaklık ve kritik alan fikrini bilmek
- Soğutma gereksiniminin uygulama maliyetine etkisini değerlendirmek
- Ayrıntılı anlatım: /fizik-konulari/11-sinif-madde-ve-dogasi
Makale bölümü 05
Optik
Aydınlanmadan aynalara, kırılmadan merceklere ve fiber optikten prizmalara kadar geometrik optiğin temel sistemleri incelenir. Işın çizimi ile deney sonucu arasında bağ kurmak ünitenin merkezindedir.
Işık şiddeti, ışık akısı ve aydınlanma: Işık şiddeti kaynağın belirli yöndeki ışık yayımını, ışık akısı toplam görünür ışık gücünü, aydınlanma ise yüzeye düşen akının alan başına miktarını ifade eder. Noktasal kaynakta uzaklık arttıkça aydınlanma uzaklığın karesiyle azalır.
Düzlem ve küresel aynalar: Düzlem aynada görüntü sanal, düz ve cisimle aynı boydadır. Çukur ve tümsek aynalarda görüntünün niteliği cismin odak ve merkez konumuna bağlıdır; temel ışınlar görüntüyü geometrik olarak bulmayı sağlar.
Kırılma, görünür derinlik ve tam yansıma: Işık farklı optik yoğunluktaki ortama geçerken sürati değişir ve normalle yaptığı açı değişebilir. Yoğun ortamdan az yoğuna geçişte kritik açı aşılırsa tam yansıma oluşur; görünür derinlik ve serap gibi olaylar kırılmanın sonuçlarıdır.
Fiber optik: Fiber optik kabloda çekirdek-kılıf indis farkı ışığın çok sayıda tam yansımayla ilerlemesini sağlar. Düşük kayıp, yüksek veri kapasitesi ve elektromanyetik girişimden az etkilenme iletişim ve tıbbi görüntülemede avantaj sağlar.
İnce mercekler ve optik sistemler: İnce kenarlı mercek paralel ışınları toplar, kalın kenarlı mercek dağıtır. Görüntü konumu cismin odağa uzaklığına bağlıdır; göz, kamera, büyüteç, mikroskop ve teleskop bir veya birden fazla merceği amaçlarına göre kullanır.
Prizmalar ve renk ayrışması: Prizmada kırılma, ışığın yönünü değiştirir; kırılma indisinin dalga boyuna bağlı olması beyaz ışığın renklere ayrılmasına yol açar. Optik sistemlerde prizma yön değiştirme, görüntü düzeltme ve tayf analizi için kullanılabilir.
Çalışma önerisi: Her optik sorusunda en az iki temel ışın çizin. Sayısal sonuç, çizimde beklenen görüntü yönü ve boyuyla uyuşmuyorsa işaret hatası arayın.
Sınav bağlantısı: Aynalar, kırılma, mercekler ve optik araçlar TYT ve AYT sorularında hem kavram hem hesaplama biçiminde kullanılabilir.
- Önerilen süre: 36 ders saati
- Öğrenme çıktısı sayısı: 10
- Kaynak özelliği ile yüzeydeki sonucu ayırmak
- Uzaklık ve geliş açısının etkisini yorumlamak
- Aydınlatma verimliliğini yalnız parlaklıkla değerlendirmemek
- Gerçek ve sanal görüntüyü ışınların kesişimiyle ayırmak
- Çukur-tümsek aynada odak işaretlerini doğru kullanmak
- Ayna formülünü çizimle kontrol etmek
- Frekansın ortam geçişinde sabit kaldığını bilmek
- Normale yaklaşma-uzaklaşmayı kırılma indisiyle ilişkilendirmek
- Ayrıntılı anlatım: /fizik-konulari/11-sinif-optik
Dikkat
En sık karşılaşılan hatalar
- Etki-tepki kuvvetlerini aynı cisim üzerinde dengelemek
- Statik sürtünmeyi her soruda μ_sN almak
- Merkezcil kuvveti ayrı bir fiziksel kuvvet gibi çizmek
- Elektrik alan ile manyetik alanı aynı yön kurallarıyla çözmek
- Manyetik kuvvetin parçacığın süratini artırdığını düşünmek
- Lenz yasasında yalnız ezberlenmiş yön şeması kullanmak
- Yarı iletkeni zayıf bir metal sanmak
- Bütün süper iletkenlerin oda sıcaklığında çalıştığını düşünmek
- Süper iletkenliği yalnız sıfır dirençle açıklamak
- Sanal görüntünün görülemeyeceğini düşünmek
- Işık az yoğun ortama geçince frekansının değiştiğini sanmak
- Ayna ve mercek işaret kurallarını çizimden bağımsız ezberlemek
E-E-A-T ve kaynak şeffaflığı
Yararlanılan kaynaklar
- Fizik Dersi Öğretim Programı (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar)
Millî Eğitim Bakanlığı — Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin kademeli uygulama kararları
Millî Eğitim Bakanlığı — Tebliğler Dergisi
Merak edilenler